Over zen

‘Zen’ is de laatste jaren een beetje een modewoord geworden. Maar de echte zen is geen relaxatieoefening en evenmin een vorm van psychotherapie. Het is een krachtige beoefening van totale nuchterheid en helderheid in het hier en nu, zoals die beschreven werd door de historische Boeddha, meer dan 2500 jaar geleden.
In de zitmeditatie (“zazen”) die het hart van de zenbeoefening vormt, stop je met eender wat te doen terwijl je uiterst alert blijft. Je bent aandachtig voor je ademhaling en je lichaam, en laat je gevoelens, waarnemingen, impulsen en gedachten vrijelijk opkomen en voorbijtrekken, als wolken aan de hemel. Zo ontwikkel je voorbij woorden een intuïtief en diepgaand inzicht in het menselijk bestaan.
Vanuit deze ervaring leren we om bij alles wat we doen in ons dagelijkse leven, compleet aanwezig te zijn, in eenheid met elke handeling, vrij en onbelemmerd. Geïnspireerd door de ervaring van zazen, leiden we een actief, vrijgevig en geëngageerd leven, met een groot respect voor onze omgeving en vooral een open hart voor de anderen.
Hoewel de zen tot ons gekomen is via het Chinese en Japanse boeddhisme, is de beoefening ervan een universele, existentiële ervaring, die geen enkel dogma of geloofspunt vooropstelt. “Geloof niet wat anderen je vertellen” zei de historische Boeddha, “maar wees een licht voor jezelf”.

In 1965 spoorde de legendarische zenleraar Kodo Sawaki (1880-1965) zijn leerling Taisen Deshimaru aan, naar Europa te reizen om er de beoefening van zen bekend te maken. Europa kende de zen al wel via boeken en films, maar de heersende overtuiging was dat je alleen in Japan echt aan zen kon doen.
Tot aan zijn dood in 1982 heeft Meester Deshimaru onophoudelijk het vertrouwen doorgegeven dat de zen in Europa zijn volle werking kan hebben. Hij stichtte in Parijs de Association Zen Internationale (AZI), richtte de Tempel van la Gendronnière op nabij Blois, en riep in heel Europa tientallen dojo’s (plaatsen van beoefening) in het leven.